Um okkur

Orkustofnun starfar undir yfirstjórn Umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytisins samkvæmt lögum og reglugerð um Orkustofnun.

Um okkur

Menu

Raforkueftirlitið

Náttúruauðlindir

Orkuskipti

Upplýsingar

Stjórnsýsla

Fréttir
Nýtni var það, heillin

Nýtni var það, heillin

25 september 2023
Nýtni var það, heillin

Halla Hrund Logadóttir orku­mála­stjóri skrif­ar um tæki­færi í betri nýt­ingu auð­linda okk­ar. „Nýtni er nefni­lega ekki stöðn­un held­ur hvet­ur hún til ný­sköp­un­ar og sókn­ar með það sem við höf­um á milli hand­anna hverju sinni og styð­ur við sjálf­bærni um leið.“

Ég var nýflutt að heiman þegar amma heitin kíkti í heimsókn í litlu íbúðina. Að vanda kom hún færandi hendi. Í þetta sinn þó ekki með kleinur eða smákökur, heldur hlaðin eldhúsáhöldum til gjafar. Þiggðu þetta, Halla Hrund mín, sagði hún og dreifði rösklega úr djásninu á eldhúsborðið. Mér var litið yfir misstórar ausur, handþeytara, skeiðar og steikarspaða, flest af sitt hvorri sortinni og alls ekki af nýjustu gerð. „En, amma, það má græja þetta allt í IKEA,“ hikstaði ég rúmlega tvítug um leið og ég hugsaði hvað það yrði nú fallegt að hafa þetta allt í stíl. En amma var ekki af baki dottin (frekar en fyrri daginn). „Ég hef tekið frá og safnað fyrir þig það sem ég á tvennt af. Þá þarftu ekki að eyða í vitleysu og getur nýtt peninginn í eitthvað viturlegra.“ 

Þessi orð mælti konan sem hafði um árabil nýtt hverja auðlind sveitabæjar þeirra afa af natni og uppskorið allt frá verðlaunamjólk yfir í fyrsta flokks afurðir. Þannig byggðu þau sjálfbæran og úrræðagóðan rekstur, juku verðmæti og komu sínu fólki á legg. Samfélög hafa að undanförnu einmitt verið að reyna að innleiða hugsun ömmu aftur sem mótsvar við „henda öllu“-hagkerfinu sem á rætur að rekja til Bandaríkjanna, oft með einnota borðbúnað sem birtingarmynd. Nýtni er nefnilega ekki stöðnun heldur hvetur hún til nýsköpunar og sóknar með það sem við höfum á milli handanna hverju sinni og styður við sjálfbærni um leið. 

Hugsunin á heldur betur við í auðlindanýtingu, en þar á meginmarkmiðið alltaf að vera að fá sem mest verðmæti fyrir alla nýtingu. Þannig má skapa velmegun fyrir núverandi kynslóðir, án þess að ganga of langt á möguleika þeirra sem á eftir koma. Í samhengi loftslagsmálanna hefur Alþjóðlega orkumálastofnunin til dæmis bent á að á heimsvísu megi bæta orkunýtni, og þar draga úr orkuþörf, til að ná 40% af markmiðum Parísarsáttmálans er tengist losun frá orkuframleiðslu. Einnig er mikilvægt að horfa á nýsköpun heilt yfir í hringrásarhagkerfinu til að komast í mark.  

Áherslan á þessi mál hefur aukist töluvert á Íslandi og eigum við Íslendingar enn fjölmörg tækifæri til að nýta orkuna okkar betur, af virðingu fyrir okkar dýrmætu endurnýjanlegu orkulindum og náttúru. Dæmi um nýlegar aðgerðir á orkusviðinu eru lög sem gefa færi á að bæta nýtingu núverandi virkjana með því að stækka þær með betri tækjabúnaði án þess að fara inn á óröskuð landsvæði. Annað dæmi er snjallmælavæðing orkukerfisins þar sem tæknin getur hjálpað okkur að dreifa betur álagi á raforkukerfið sem sparar bæði kostnað við fjárfestingu í dýrum innviðunum og dregur úr raforkuþörf. Þriðja dæmið er vinna opinberra fyrirtækja við að styrkja æðar raforkukerfisins, rafmagnslínurnar sjálfar, sem eykur getu til að flytja orkuna á milli landshluta svo við nýtum orkuframleiðslu landsins hverju sinni sem best, óháð búsetu fólks og fyrirtækja. 

Greinin birtist fyrst í Heimildinni 22. september